THÂN BÀIA) CẢM XÚC TRƯỚC MÙA XUÂN CỦA THIÊN NHIÊN HUẾ ( KHỔ ĐẦU).-...

2. Thân bài

a) Cảm xúc trước mùa xuân của thiên nhiên Huế ( khổ đầu).

- Bức tranh mùa xuân: Tác giả đã tái hiện lại khung cảnh mùa xuân của đất

trời xứ Huế qua vài nét phác họa: một dòng sông xanh, một bông hoa tím biếc, một

tiếng chim chiền chiện …

Mọc giữa dòng sông xanh

Một bông hoa tím biếc

Ơi con chim chiền chiện

Hót chi mà vang trời

Mùa xuân được mở ra với không gian cao rộng (với dòng sông, mặt đất, bàu

trời bao la), cả màu sắc tươi thắm của mùa xuân (sông xanh, hoa tím biếc), cả âm

thanh vang vọng, tươi vui của chim chiền chiện lành lót gọi xuân về (hót vang

trời). Hình ảnh thơ đẹp, giàu tính tạo hình, bức tranh xuân có tầng bậc, hài hòa

giữa màu sắc và âm thanh, đậm sắc màu xứ Huế.

- Cảm xúc của tác giả: tươi vui, hồn nhiên, trong trẻo trước cảnh mùa xuân:

+ Câu thơ “Từng giọt long lanh rơi” sự dụng nghệ thuật chuyển đổi cảm giác

thể hiện niềm say sưa, ngây ngất, nâng niu, trân trọng của tác giả trước vẻ đẹp đất

trời vào xuân “Từng giọt” ở đây là giọt mưa mùa xuân long lanh trong ánh sáng

của trời xuân; nếu gắn với 2 câu trước, “từng giọt” có thể hiểu là giọt âm thanh của

tiếng chim hót. Tiếng chim từ chỗ là âm thanh (cảm nhận bằng thính giác) chuyển

thành từng giọt (hình, khối, cảm nhận bằng thị giác), từng giọt ấy lại long lanh ánh

sáng và màu sắc, có thể cảm nhận bằng xúc giác “Tôi đưa tay tôi hứng”.

+ Lời gọi “ơi”, lời hỏi “chi” khiến câu thơ trở thành lời trò chuyện trực tiếp

với thiên nhiên, tác giả đưa vào thơ cách nói dịu ngọt thân thương cua xứ Huế, bộc

lộ sự ngạc nhiên xúc động trước vẻ đẹp của mùa xuân xứ Huế.

b) Cảm xúc trước mùa xuân đất nước (khổ 2,3)

- Thanh Hải chọn hai hình ảnh tiêu biểu người cầm súng và người ra đồng –

hai hình ảnh tượng trưng cho hai nhiệm vụ chiến lược quan trọng: chiến đấu và sản

xuất, bảo vệ và xây dựng đất nước. Cái hay của câu thơ là tác giả đã gắn hình ảnh

người cầm súng và người ra đồng với màu xanh vô cùng gợi cảm của chồi non lộc

biếc:

Mùa xuân người cầm súng

Lộc giắt đầy quanh lưng

Mùa xuân người ra đồng

Lộc trải dài nương mạ

Lộc giắt đầy …, lộc trải dài… hình ảnh trùng điệp làm hiện ra cả mùa xuân

đất trời trong màu xanh bất tận của lộc mới. Mùa xuân theo người lính ra trận, lộc

non trên vành lá ngụy trang tiếp sức cho họ trên mỗi bước đường hành quân, gìn

giữ mùa xuân vĩnh hằng cho dân tộc. Mùa xuân theo người nông dân ra đồng trước

mắt họ trải ra màu xanh đầy sức sống, hay chính họ đang gieo mùa xuân trên khắp

mọi miền Tổ quốc? Mùa xuân theo người cầm súng, người ra đồng đến mọi miền

đất nước. Và chính những con người ấy đã đem mùa xuân đến cho đất nước giữa

mùa xuân của thiên nhiên. Nhà thơ nghe thấy trong màu xanh tươi non của của

mùa xuân cái khí thế tưng bừng; rộn rã, hối hả, xôn xao “Tất cả như hối hả - Tất

cả như xôn xao”.

- Suy ngẫm của tác giả về đất nước:

+ Đất nước vừa lớn lao vừa gần gũi:

Đất nước bốn ngàn năm

Vất vả và gian lao

Nghệ thuật nhân hóa, đất nước như con người trải qua bao vất vả gian lao

của thăng trầm lịch sử. Vẻ đẹp đất nước là vẻ đẹp của sức sống bền bỉ, mãnh liệt.

+ Đất nước tỏa sáng trong tương lai:

Đất nước như vì sao

Cứ đi lên phía trước

Nhà thơ so sánh tầm vóc, vị thế của đất nước với nguồn sáng lấp lánh của vì

sao để bày tỏ niềm tự hào, niền tin tưởng về tương lai tươi sáng, về sức sống

trường tồn vĩnh cửu của dân tộc, không kẻ thù nào có thể ngăn nổi bước tiến của

dân tộc ta.

c) Tâm niệm của nhà thơ ( khổ 5,6)

Từ xúc cảm về mùa xuân của thiên nhiên, đất nước, Thanh Hải tha thiết

mong ước được hóa thân để sống biến thật nhiều cho cuộc đời:

Ta làm con chim hót

Ta làm một nhành hoa

Ta nhập vào hòa ca

Một nốt trầm xao xuyến.

- Điệp cấu trúc: Ta làm…, ta nhập vào … diễn tả một cách tha thiết khát

vọng được hòa nhập vào cuộc sống của đất nước, được cống hiến phần tốt đẹp – dù

nhỏ bé của mình cho cuộc đời chung cho đất nước. Thay đổi cách xưng hô, tôi – ta,

cảm xúc cá nhân trước mùa xuân thiên nhiên, đất nước đã chuyển hóa thành cái ta,

vừa là cá nhân vừa đại diện cho số đông, ước nguyện của tác giả cũng là ước

nguyện chung của mọi người.

- Điều tâm niệm ấy được tác giả thể hiện một cách chân thành trong những

hình ảnh thơ đẹp một cách tự nhiên, giản dị.

- Ước là “con Chim” để dâng cho đời tiếng hót làm vui, làm “nhành hoa”

dâng cho đời hương sắc làm đẹp. Ở khổ đầu, vẻ đẹp của mùa xuân thiên nhiên đã

được miêu tả bằng hình ảnh “một bông hoa tím biếc”, bằng âm thanh của tiếng

chim chiền chiện “hót chỉ mà vang trời”. Ở khổ thơ này, tác giả lại mượn những

hình ảnh ấy – những hình ảnh đẹp nhất, khiêm nhường nhất của thiên nhiên- để

hóa thân, để dâng hiến, cách cấu từ lặp lại tạo ra sự đối ứng chặt chẽ. Những hình

ảnh trọn lọc ấy đã mang một ý nghĩa mới: mong ước được sống có ich cống hiến

cho đời vô tư, tự nguyện, không đòi hỏi đáp đền như một lẽ tự nhiên, con chim

mang đến tiếng hót, bông hoa tỏa hương sắc cho đời.

+ Tác giả còn tha thiết được hòa mình vào cuộc sống muôn người, làm "nốt

trầm xao xuyến” trong bản hòa ca bất tận của cuộc đời, cống hiến lặng thầm,

không phô trương, cống hiến phần tinh túy nhất cho quê hương, đất nước.

+ Nhà thơ ước được làm “Một mùa xuân nho nhỏ” để “Lặng lẽ dâng cho

đời” tác giả ví ngầm cuộc đời mình và cuộc đời mỗi người là “Một mùa xuân nho

nhỏ”. Mỗi người phải mang đến cho cuộc đời chung một phần nhỏ bé của mình và

phải không ngừng cống hiến: “Đó là tuổi hai mươi – Dù là khi tóc bạc”. “Mùa

xuân nho nhỏ” là một sáng tạo độc đáo của Thanh Hải. Nhà thơ nguyện làm một

mùa xuân, nghĩa là sống đẹp, sống với tất cả sức sống tươi trẻ của mình nhưng rất

khiêm nhường cống hiến bất chấp tuổi tác, thời gian, nghịch cảnh.

Lẽ sống của Thanh Hải là lẽ sống của một lớp người trọn đời đi theo cách

mạng. Cuộc sống chỉ thực sự có ý nghĩa khi con người biết sống, biết chăm lo cho

cuộc đời chung và có thể đóng góp những gì tốt đẹp của mình cho cuộc đời chung,

cho đất nước.